W zachodnim Tybecie ponad tysiąc kilometrów od Lhasy, w pustynnej dolinie rzeki Satledź, stoją ruiny królestwa, którego przez trzysta lat nikt nie szukał.
Królestwo Guge. Jedno z najmniej znanych i najbardziej poruszających miejsc w całej Azji.
Skąd się wzięło Królestwo Guge?
Guge założył w X wieku Kyide Nyimagon, prawnuk ostatniego władcy imperium tybetańskiego Langdarmy, który uciekł do zachodniego Tybetu po rozpadzie cesarstwa. Przez kolejne stulecia królestwo rosło w siłę, kontrolując przez siedem stuleci handel złotem, jedwabiem i przyprawami między Indiami a Chinami.
W X i XI wieku Guge stało się centrum odrodzenia buddyzmu w Tybecie. Król Yeshe O wysłał młodego mnicha Rinczena Zangpo na studia do Indii – ten wrócił po siedemnastu latach i stał się jednym z największych tłumaczy tekstów sanskryckich, budując 108 klasztorów w zachodnim Tybecie, Ladakhu i Spiti.
Sam Yeshe O zapłacił za sprowadzenie buddyzmu wysoką cenę. Schwytany przez Karluków, odmówił wyrzeczenia się wiary w zamian za wolność. Zażądali wówczas okupu w złocie równym jego wadze. Jego młodszy krewny przybył do więzienia z zebranymi funduszami, jednak Yeshe O nakazał mu nie płacić za jego wolność, lecz przeznaczyć złoto na sprowadzenie słynnego mistrza Atiśy z Indii. Yeshe O zmarł w więzieniu. Atiśa przybył i przez trzy lata nauczał w Tholing, tłumacząc klasyczne teksty buddyjskie na język tybetański.
Upadek
Potęga Guge prysła w 1630 roku – ale nie w wyniku prostej inwazji. Część dowódców wojskowych zbuntowała się przeciwko królowi i wezwała sąsiednie Królestwo Ladakh do obalenia władcy. Między obu królestwami od lat narastały napięcia, więc wezwanie zostało przyjęte.
Sytuację skomplikował też religijny podział na dworze. Do Tsaparangu dotarli wcześniej jezuiccy misjonarze z Portugalii – pierwsi Europejczycy w Tybecie – i zbudowali kościół u stóp cytadeli. Król sprzyjał chrześcijaństwu, co budziło opór buddyjskiego duchowieństwa.
Kiedy armia Ladakhu wkroczyła do kraju, brat króla – najwyższy lama i zagorzały buddysta – doradził władcy, by poddał się w zamian za zachowanie tronu jako lennicy Ladakhu. Król przyjął tę radę. Ostatni władca Guge, Tashi Drakpa De, wraz z rodziną królewską został deportowany do Ladakhu, gdzie żył w dostatku aż do śmierci. Następca tronu poślubił kobietę z ladakhijskiej rodziny królewskiej.
W 1679–1680 roku Tsaparang i całe Guge zostały podbite przez rząd Tybetu Centralnego pod przywództwem Piątego Dalajlamy, który wypędził Ladakhijczyków.
Dowodem na obecność misjonarzy jest osobliwe znalezisko: w jednej z jaskiń odkryto rytualną maskę, której wnętrze wyklejone było papierem zadrukowanym łacińskimi znakami – Biblią przetłumaczoną na język portugalski.
Co zostało
Ruiny Tsaparangu stoją na skalnym klifie wysokim na 150–180 metrów. Wspaniałe malarstwo i posągi bóstw można zobaczyć w kilkudziesięciu świątyniach w obrębie twierdzy. Wśród nich dwie najbardziej znane to Czerwona Świątynia i Biała Świątynia.
Klasztor Tholing, drugi co do wielkości kompleks w Guge, w latach swojej świetności zamieszkiwało na stałe 900 mnichów. Co roku gościły w nim tysiące wiernych zmierzających na korę wokół Kailash. Dziś wygląda skromnie – częściowo zniszczony podczas rewolucji kulturalnej, częściowo przez czas.
Jaskinie Dungkar i Piyang kryją malowidła ścienne w zadziwiająco dobrym stanie – zachowane pomimo upływu setek lat. To jedne z najważniejszych stanowisk sztuki buddyjskiej w całym Tybecie.
Jak tu dotrzeć
Guge leży w prefekturze Ngari, ok. 190 km na południowy zachód od Kailash. Cudzoziemcy mogą dotrzeć tam tylko w ramach zorganizowanych grup, z kilkoma pozwoleniami oprócz wizy chińskiej. Wyjazd trzeba planować z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem.
To nie jest miejsce, do którego jedzie się przypadkiem. I właśnie dlatego warto.
Guge w moim programie
Królestwo Guge jest jednym z najważniejszych punktów mojej wyprawy grupowej do Tybetu – tej samej, która prowadzi pod Kailash podczas Saga Dawy. To miejsca, do których docierają nieliczni – i które zostają w pamięci najdłużej.
Zobacz program wyprawy – Tybet, Everest, Kailash i Królestwo Guge
