Losar – Tybetański Nowy Rok

Losar – Tybetański Nowy Rok

LOSAR TYBETAŃSKI NOWY ROK

Losar czyli Tybetański Nowy Rok obchodzony jest pierwszego dnia księżycowo-słonecznego kalendarza tybetańskiego, co w kalendarzu gregoriańskim odpowiada dacie w lutym lub marcu. 

LOSAR. HISTORIA

Tybetańczycy przyjęli kalendarz od Ujgurów, a ci z kolei od Chińczyków dlatego też Losar występuje zazwyczaj w pobliżu lub w tym samym czasie co Chiński Nowy Rok. Tradycja Losaru jest unikatowa dla regionów, w których wyznaje się buddyzm tybetański i wyprzedzają wpływy zarówno indyjskie, jak i chińskie. Pierwotnie uroczystości miały miejsce wyłącznie w czasie przesilenia zimowego – święto wiosny, płodności i urodzaju. Najprawdopodobniej za panowania Pude Gungyala (IX. króla dynastii jarlunskiej) nastąpiła przemiana święta urodzaju w coroczne obchody nowego roku. 

Tenzin Wangyal (jedne z najbardziej znanych na zachodzie mistrzów Bonu) w wydanej w 2020 r, książce  Healing with Form, Energy, and Light opisuje swoje doświadczenia związane z Losarem: 

Losaru, tybetańskiego nowego roku, nie świętowaliśmy pijąc szampana. Zamiast tego szliśmy do najbliższego źródła, aby odprawić rytuał wdzięczności. Składaliśmy ofiary nagom, duchom wody, które aktywowały element wody w okolicy. Składaliśmy ofiary z dymu lokalnym duchom związanym z otaczającym nas światem przyrody. Wiara i zachowania takie jak nasze powstały dawno temu i przez ludzi zachodu są często postrzegane jako prymitywne, ale nie są to tylko projekcje ludzkich lęków na świat przyrody, jak sugerują niektórzy antropologowie i historycy. Nasz sposób odnoszenia się do elementów powstał przez bezpośrednie doświadczenia naszych mędrców i zwykłych ludzi ze świętą naturą elementów zewnętrznych i wewnętrznych. Nazywamy te elementy ziemią, wodą, ogniem, powietrzem i przestrzenią.”

Dalajlamowie przenieśli termin święta tak, by zbiegał się z chińskim i mongolskim nowym rokiem. Przed chińską inwazją na Tybet w 1950 r. obchody Losaru rozpoczynała poranna ceremonia w klasztorze Namgyal  ku czci bogini opiekunki Tybetu – Paldena Lhamo, prowadzona przez Dalajlamę i innych wysokich rangą lamów, z udziałem urzędników państwowych. Losar, to był czas, w którym zwyczajowo Dalajlama i rząd konsultowali się z wyrocznią Nechung. 

TRADYCJE LOSAROWE

W Tybecie rodziny przygotowują się do Losaru kilka dni wcześniej, dokładnie sprzątając swoje domy; dekorując ściany i teren przed wejściem symbolami pomyślności (często sypanymi z mąki) w kształcie słońca, księżyca lub odwróconej swastyki. Domostwo okadza się kadzidłem z gałęzi cedru, różanecznika i jałowca.  Przygotowuje się także przynoszące pomyślność ozdoby.

Na losarowym ołtarzu powinien stanąć czemar („wiadro pięciu ziaren”) – ozdobę, która symbolizuje dobre zbiory. To przedzielony na pół deseczką pojemnik wypełniony po jednej stronie tsampą (mąką z prażonego jęczmienia), po drugiej ziarnami jęczmienia i ozdobiony kłosami jęczmienia i kolorowym masłem.

Kolejnym elementem jest “wieża” ułożona z khapse (coś jak nasze faworki), ostatni “faworek powinien być płaski i przypominać kształtem pokrywkę do garnka.

W niektórych rejonach zwyczajowo ustawia na ołtarzu wykonaną z zabarwionego na kolorowo masła (obecnie także z ceramiki lub plastiku) dekorację w kształcie głowy owcy. Ma to związek z podobnym brzmieniem w języku tybetańskim słów „głowa owcy” i „początek roku”.

Przed Losarem reguluje się wszystkie długi, zażegnuje spory, kupuje nowe ubrania. Przygotowuje się specjalne potrawy – np khapse (faworki, o których pisałam już wcześniej) oraz zupę z makaronem zwaną guthuk. Ulubionym napojem Tybetańczyków jest czang (piwo jęczmienne), który podaje się na ciepło.

LOSAR W BHUTANIE

Obchody Losaru w obecnym kształcie zapoczątkował w 1637 r., Shabdrung Ngawang Namgyal, postanawiając uczcić ukończenie budowy dzongu w Punakha ceremonią inauguracyjną, na którą przybyli Bhutańczycy z całego kraju, by złożyć ofiary. Tradycja ta wciąż znajduje odzwierciedlenie w szerokiej gamie produktów spożywanych podczas Losaru – należą do nich m.in. trzcina cukrowa i zielone banany, które są uważane za pomyślne. W czasie Losaru składa się Buddom liczne ofiary, ale to święto ma głównie charakter rodzinny. Świętowanie rozpoczyna się od śniadania, na które podaję się owsiankę, lokalna sól i herbatę z masłem. Bhutańczycy uwielbiają pikniki i gry na wolnym powietrzu. Losar to świetna okazja do wspólnego śpiewania, tańczenia (to domena kobiet) i biesiadowania podczas licznych pikników, ale także do zaprezentowania swoich umiejętności podczas rywalizacji w kurdże – rzutki czy w strzelaniu z łuku (mężczyźni). Dzień kończy kolacja, podczas której serwuje się lokalne dania oraz arę (lokalny alkohol).


W 2020 roku Losar obchodzony jest od 24 lutego. Zainaugurujemy wtedy 34 rok (lo) w 17 cyklu 60-letnim (rabyung) – 2147 rok Ery Tybetańskiej – rok męskiej żelaznej myszy.

Grafiki dzięki uprzejmości freepik.com

Losar – Tybetański Nowy Rok
Tagged on:                 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.