Moda w Tybecie — pierwsze, co rzuca się w oczy, podróżując po dachu świata, to różnorodność strojów noszonych przez mieszkańców. Tybetańczycy są dumni ze swoich tradycyjnych ubiorów i ozdób, odzwierciedlają one bowiem historię, kulturę, wiarę, charakter i bogactwo miejscowej ludności. Ostatnimi laty są one także elementem pokojowego oporu wobec Chińczyków. Zacytuję jednego z moich przyjaciół „źle się czuję, chodząc w zachodnich ubraniach, nie chcę wyglądać jak Chińczyk; lubię chodzić w czubie — jestem Tybetańczykiem„.
MATERIAŁY
Pulu – czyli tybetański filc jest głównym materiałem do wyrobu ubrań, butów, czapek. Wytwarza się go na płaskowyżu od ponad 2000 lat. Wełnę owczą, przędzie się ręcznie przy pomocy wrzeciona, a następnie tka na niewielkich domowych krosnach z drewna. Otrzymana w ten sposób tkanina, ma zazwyczaj 24 cm szerokości, jest gruba, gładka i miękka. Następnie materiał jest barwiony w zależności od przeznaczenia. Czarny – na ubrania buty i kapelusze, czerwony, niebieski lub zielony – do produkcji ozdób. Produkcją pulu wsławiły się Nangarze i Gyantse. Tkaniny, które się tam produkuje, znane są nie tylko w całym Tybecie, ale i poza jego granicami.
STROJE
Strój męski, jak i damski składa się z koszuli i szaty wierzchniej zwanej czuba, wykonanej zazwyczaj ze skór owczych (noszonych włosem do środka), z pulu, wełny lub w wersji odświętnej — brokatu. W wydaniu męskim jest to coś w rodzaju szerokiego płaszcza, zapinanego pod prawym ramieniem. Damskie czuby są węższe, z rękawami lub bez. Do przepasywania czuby służy, zawiązany z tyłu, tekstylny pas wykonany z czerwonego, żółtego lub jasnozielonego jedwabiu. Młode dziewczyny mogą nosić także różowe pasy. Mężczyźni za pasem noszą krzesiwo, igielnik lub sztylet. Kobiety zaś miedziany lub srebrny haczyk używany do przymocowywanie wiadra podczas dojenia jaków, a czasami nawet dziecko. W ciągu dnia jeden rękaw czuby zawija się wokół tali, co umożliwia swobodne poruszanie oraz pozwala odprowadzać ciepło.
Mimo że strój ten nie ma kieszeni, za pazuchą jest wiele miejsca na potrzebne rzeczy – miskę na tsampę, malę (różaniec), czy młynek modlitewny.
Typowym elementem stroju kobiecego jest pasiasty fartuch. Noszą go jedynie zamężne kobiety. Paski mogą być szerokie, w mocnych kontrastowych kolorach, lub uznawane za bardziej eleganckie, w wąskie paski o stonowanych barwach. Najbardziej popularne są długie fartuchy, sięgające rąbka spódnicy, które wiąże się wokół talii. Szyje się je trzech kawałków materiału o różnych wzorach.
Uzupełnieniem stroju jest kapelusz. Tybetańczycy produkują wiele rodzajów nakryć głowy – w lecie nosi się kapelusze wełniane, wiosną – filcowe, zimie zaś czapki z futra lisa. Eleganckie kobiety z Yushu noszą przypominające plaski krążek kapelusze ze skóry owczej od góry obszyte kolorowym jedwabiem. W Amdo zaś bardzo popularne są kapelusze kowbojskie. W Khamie mężczyźni wplatają we włosy czerwoną lub czarną wełnę.
Moda w Tybecie — BUTY
Można wyróżnić kilka typów tradycyjnego obuwia. Buty z długą cholewką, buty z krótką cholewką, buty bez podszewki, i buty wyścielane bawełną. Robi się je ze skóry bydlęcej, sztruksu lub pulu (filcu). Podeszwy wykonuje się z 5 – 7 warstw skóry wołowej. Nomadzi noszą zazwyczaj sięgające kolan kozaki zrobione z wolej skóry lub pulu. Buty mają różne kolory, niektóre są proste inne bogato haftowane. Noski mogą być proste, kwadratowe, ostre lub zagięte do góry. Z tyłu znajduje się zazwyczaj 10-centymetrowe podcięcie ułatwiające wkładanie i zdejmowanie buta.
Do mocowania butów by nie zsuwały się z łydki, służą ozdobne taśmy. Mają one jeszcze jedną funkcję, w rodzinach poliandrycznych (czyli takich, w których kobieta ma kilku mężów). Wiesza się je na klamce sypialni żony by dać znać domownikom, iż gości u niej jeden z mężów.
DODATKI
Nie ma drugiego tak kochającego dodatki do stroju narodu co Tybetańczycy. Najbardziej jest to widoczne podczas festiwali i świąt, kiedy to Tybetańczycy wkładają na siebie wszystkie swoje skarby. Klejnoty przekazuje się w rodzinie z pokolenia na pokolenie. Ozdoby są swoistą lokatą bankową. Do niedawna większość rodzin prowadziła koczowniczy tryb życia, przenosząc się co kilka miesięcy na dogodniejsze pastwiska. Dlatego potrzebowali takiej formy deponowania majątku, która byłaby łatwa do transportu. A ponieważ nie mogli inwestować w nieruchomości czy ziemię, to od stuleci lokowali pieniądze w dziełach sztuki, szlachetnych tkaninach, a zwłaszcza ozdobach.
Zarówno kobiety, jak i mężczyźni noszą naszyjniki, kolczyki i bransoletki oraz spinki do włosów. Wykonuje się je z jadeitu, bursztynu, turkusów, pereł, kamieni zhi, macicy perłowej, kości, złota, srebra, kamieni szlachetnych i innych metali.
Podczas wykopalisk archeologicznych prowadzonych w Khamie odkryto ozdoby I. w. n.e., które wyglądały niemal identycznie jak te noszone współcześnie. Tybetańczycy wierzą, że kamienie mają duchową moc, mogą zapewnić szczęście, ochronę i chorobę. Najbardziej poszukiwany jest czerwony koral. Wykopaliska wskazują, że wierzenia te wywodzą się z prebuddyjskiej religii Bon.
Chcesz wiedzieć więcej o podróżowaniu po Tybecie? Pobierz pdf — MINIPRZEWODNIK PO TYBECIE
Miniprzewodnik
po Tybecie
Podstawowe informacje, które pozwolą Ci świadomie odkrywać dach świata.
