T’rung – tybetańscy pigmeje w Birmie

T’rung – tybetańscy pigmeje w Birmie

T’rung – tybetańscy pigmeje w Birmie

O LUDACH Z TYBETU W KRAINIE TYSIĄCA PAGÓD

Na pograniczu Birmy (stan Kachin), Chin (tybetańska część prowincji Yunnan) i Indii (stan Arunachal Pradesh) zamieszkuje grupa etniczna Rawangów. Ich populację szacuje się na około 20.000-30.000 osób. Tradycyjnie trudnili się myślistwem i zbieractwem, obecnie uprawiają ryż, wydobywają złoto i jadeit, najmują się jako tragarze.

Na grupę etniczną Rawangów składają się liczne mniejsze grupy plemienne. Wśród nich są T’rungowie zamieszkujący Himalaje Birmańskie w regionie Mt. Hkakabo Razi. Wyróżniają się niskim wzrostem – mężczyźni dorastają do 143, a kobiety 140 cm. Przyczyny niskiego wzrostu nie są do końca znane, choć uważa się, że wpływ mogła mieć dieta, zmiany genetyczne lub obyczaj zawierania małżeństw w obrębie grupy plemiennej.
T’rungowie są jedynymi pigmejami żyjącymi we Wschodniej Azji.

 

Skąd przybyli T’rungowie

T'raung_pigmeje_birma_wyprawydoazji.plWg. T’rungów, oni a za nimi inne grupy Rawangów wyruszyły z mongolskich równin na północy 2.000 lat temu. Wędrowali śladem najbardziej cenionego przez nich zwierzęcia – dzikiego bawołu zwanego Rawang ngapuk (Bos javanicus birmanicus). Przemieszczali się głównie wzdłuż doliny Mekongu, a następnie przekroczyli góry i dotarli w dorzecze rzeki Salween. Stamtąd powędrowali dalej na południowy zachód w góry Gaoligong do doliny Dulong Jang (Kham, prow. Yunnan, Chiny), gdzie się osiedlili.

Na początku XIX w., wyparci przez handlarzy niewolników i konflikty z tybetańskimi sąsiadami, wyemigrowali do Birmy, gdzie założyli wioskę Krone. Wg podań ustnych, birmańscy T’rungowie to potomkowie trzech braci i ich rodzin, którzy wyruszyli z Tybetu by poszukać bezpiecznej siedziby.

Pierwsze wzmianki o T’rungach

Pierwsze informacje o T’rungach pojawiły się w 1911 roku. Brytyjski badacz F.M. Bailey odnotował, że Tybetańczycy mieszkający wzdłuż górnego biegu rzeki Salween w dolinie na wschód od Dulong, wykorzystywali lud T’rung jako niewolników. „Mekong”, pisze Bailey, „był niegdyś centrum handlu niewolnikami, znaleźliśmy wielu niewolników rasy krasnoludów …, którzy zostali przywiezienie z kraju nazywanego przez Tybetańczyków Tsong Yul, siedem dni drogi na południe. Edgard [mój towarzysz] zmierzył jednego z nich – miał 4 stopy i 4 cale wzrostu.” (ok. 1,30 m – przyp. tłum.). Angielski botanik Frank Kingdon-Ward odwiedził Dulong w 1920 roku, także widział wśród Tybetańczyków karłowate niewolnice „wytatuowane indygo z między oczami„, prawdopodobnie, aby ustrzec się przed porwaniem. Opisał rdzennych mieszkańców jako dwie odrębne typy: „karłów, nie wyższych niż 5 stóp (1,5 m – przyp. tłum.) i drugi, wyższy muskularny, dobrze zbudowany„. Wierzył, że wzrost tych pierwszych został zahamowany z powodu braku pożywienia. Przebywając w regionie Yul Dza w Tybecie (na północny-wschód od Dulong) , opisuje podobną populację:: “Składa się z dwóch odrębnych elementów – tybetańskiego i tubylczego. W przeszłości, jeszcze nie tak dawno, dominowali w regionie Zayul (Dza Yul). Obecnie pigmeje tworzą społeczność niewolników. Ubierają się w monotonne workowate stroje, a do dekoracji używają naszyjników z wielu jasnożółtych perełek… [ukrywający] wole na szyi”.

T'raung_pigmeje_birma_wyprawydoazji.pl
Dawi z siostrą

Według hiszpańskiego antropologa Santiago Nebreda, (badania z 1932 r.), tybetańscy i chińscy najeźdźcy regularnie atakowali dolinę Adung Wang położoną na zachód od Dulong Jiang. Zmuszali lokalny lud T’rung do zbierania żeń-szenia i innych roślin leczniczych, a niektórych z nich wywozili jako niewolników.

Kiedy birmański pułkownik Saw Myint w 1954 roku natrafił na T’rungów z Adung Wang odnotował, że są oni bardzo niskiego wzrostu, mają niezwykle wysoki wskaźnik upośledzenia umysłowego oraz wysoką śmiertelność niemowląt. Myint dodał, że wkrótce populacja ta wymrze jeśli T’rungowie nadal będą zawierać związki małżeńskie w obrębie plemienia.

W połowie 1960 roku zespół lekarzy z Birmańskiego Medycznego Towarzystwa Badawczego odwiedził region Mt. Hkakabo Razi w ramach pierwszych w Birmie terenowych badań w dziedzinie genetyki populacyjnej. W miejscowościach Htalatu i Krone przebadał wszystkie z 68 dorosłych osób należących do ludu T’rung. Zespół zmierzył cechy fizyczne i parametry fizjologiczne, takie jak rozmiar i kształt czaszki, długości kończyn w stosunku do ogólnego wzrostu, sprawność ogólną i hematologię. Zebrano dane dotyczące odżywiania, poszukano pasożytów, spisano historię rodziny i przeprowadzono analizę wody. Badania wykazały że średnia wysokość dorosłych mężczyzn T’rung to 1,43 m , a kobiet 1,40 m. Pomiary kształtu linii czaszki i szczęki i rozstawu oczu wykazały, że T’rung bliżsi są ludziom z Europy Środkowej i Wschodniej niż z niskim ludom negroidalnym z Malezji i Filipin.

Kontakty z Tybetem

Birmańscy T’rungowie (lub Drungowie jak nazywani są w Tybecie) pozostawali w regularnym kontakcie z krewnymi po drugiej stronie gór. Latem przeprawiali się przez przełęcz Thala L’ka polując lub szukając cennych leczniczych korzeni, bulw i ziół. Wielu wyprawiało się również po narzeczone. Tak było do 1950 roku kiedy silne trzęsienie ziemi uniemożliwiło przeprawę przez góry. Spowodowało to izolację T’rungów i stało się przyczyną ich prawdopodonego wygninięca jako odrębnej grupy etnicznej w Birmie. Według raportu opublikowanego w 1969 r. w wioskach Aroomdam (obecnie Krone) i Thalahtu w dolinie Adung Long żyło 69 T’rungów. Nie wszyscy jednak byli czystej krwi, wielu z nich mieszali się z dominującą grupą Rawangów – Htalu.

Dawi

Obecnie w Birmie w wiosce Krone żyje garstka T’rungów czystej krwi: Dawi – ostatni mężczyzna, jego 3 siostry (wszyscy w wieku 40 – 50 lat), 85-letnia ciotka.

Dawi planuje wyprawę do Dulong Jiang, ojczyzny swoich przodków. Jest jeszcze młody i aktywny i najprawdopodobniej zamierza tam szukać narzeczonej. Ukryci w tybetańskiej dolinie na północ od Mt. Hkakabo Razi lub w innych regionach wschodnich Himalajów, mogą istnieć inni potomkowie pigmejów opisywanych 100 lat temu przez zachodnich podróżników.

Tehaundan – tybetańska wioska w Birmie

T'raung_pigmeje_birma_wyprawydoazji.pl
Wioska Tehaundan

T’raung to nie jedyny lud wywodzący się z Tybetu zamieszkujący Himalaje Birmańskie. W 2002 r. badacze z California Academy of Sciences badając pradawny szlak solny prowadzący z Tybetu do Birmy dotarli w regionie Mt. Hkakabo Razi do wioski Tehaundan. Zabudowa wioski całkowicie różniła się od typowych domów birmańskich z tego regionu – chaty wzniesiono z bali a nie tradycyjnie z bambusa, a mieszkańcy uprawiali pszenicę i proso zamiast ryżu. Badacze ze zdziwieniem stwierdzili, że wioskę zamieszkują tybetańscy Khampowie1).

 

Latem mieszkańcy Tehaundan wyruszają do kraju swych przodków by sprzedawać na targach w Jete i Dzayul mięso zwierząt oraz zioła uzbierane w lesie. Do Birmy przywożą ze sobą cegiełki herbaty, tybetańskie leki i chińskie dobra konsumpcyjne, które sprzedają ludziom z grupy etnicznej Rawang. Pomimo całkowicie odmiennych warunków nadal kultywują niektóre tybetańskie obyczaje. Aby uniknąć podziału niewielkich spłachetków ziemi podobnie jak w Tybecie praktykują poliandrię braterską, czyli bracia żenią są z jedną kobietą.  Ale to już inna historia…

1) Khampowie jedna z tybetańskich grup etnicznych. Zamieszkują Tybet Wschodni (obecnie prow. Syczuan, region Chamdo w Tybetańskim Regionie Autonomicznym, prefekturę Yushu w Qinghaiu, oraz północno-zachodnim Yunnanie). Więcej o Khampach tutaj

Źródła:
http://www.canyonsworldwide.com/tibet/lost_pygmy_tribe/index.htm 
http://www.canyonsworldwide.com/tibet/dawiNewsletter/html/search_for_the_dawi.html
http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=11185 


Iwona Bartoszcze

Jestem przewodniczką i pilotką wycieczek do Birmy, Bhutanu, Nepalu i Tybetu. Pomagam organizować wyjazdy indywidualne do Azji. Współpracuję z lokalnymi tour operatorami w Tybecie, Chinach, Birmie, Nepalu i Bhutanie. Prowadzę wycieczki oraz autorskie programy dla CT Poland, Soul Travel, Barents.


 

T’rung – tybetańscy pigmeje w Birmie
Tagged on:                     

One thought on “T’rung – tybetańscy pigmeje w Birmie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.